Met deze site tracht ik belangstellenden inzicht te geven in de wereld die psychiatrie heet. U krijgt te maken met onderwerpen als wanen, psychoses, diverse stoornissen en aanverwante zaken.

Ik kan helaas geen persoonlijke medische en/of verpleegkundige adviezen geven, die bedoeld zijn als vervanging van professioneel medisch advies. Derhalve worden geen e-mails of reacties van bezoekers beantwoord, die betrekking hebben op medische klachten of ziekten.

Neem plaats op de sofa en kijk rustig rond.

Magisch denken uitte zich in krijgsdansen, het dragen van amuletten zouden kwaad en stoornissen afweren) en in de Veda's van de Hindoestanen staat ook e.a. geschreven over "bijzonder gedrag".

In het oude Griekenland zien we de eerste therapie om patiënten bezig te houden: dans en muziek.
De Griekse Xenon gedachten zijn uiteindelijk door de Romeinen naar onze streken gebracht. Xenon, wat vreemdeling betekent, waren dorpen gesticht door geestelijken voor oude van dagen, wezen of bijvoorbeeld weduwnaren. Voor geestelijk gestoorden werden er aparte dorpen opgericht.

Tot 1950 haalde men medicijnen vooral uit de kruidentuin. Begin jaren vijftig kwam het eerste medicijn op de markt wat zou helpen bij psychiatrische problemen. Het middel heet Largactil -chloorpromazine-.

Roemrucht verleden
De geestelijk gestoorden hebben het altijd moeilijk gehad in de geschiedenis.

In eerste instantie worden de dwazen verpleegd in kloosterorden door geestelijken.
In de 12e eeuw komen er gratis toegankelijke gasthuizen, die ontstaan uit liefdadigheid. De door de leken orde gestichte huizen worden door niet betaalde krachten gerund. Helaas werd rond 1400 geestelijk ziek zijn een regelrechte schande en werden alle rondlopende `gekken`opgesloten in Dolhuizen. Het leven in en dolhuis was verschrikkelijk. Het was net een grote gevangenis waar men vervuild, opgesloten in kerkers als trekpleister diende voor de betalende bevolking, die dwazen kwamen bekijken. (Klik hier voor meer info over Dolhuizen)

Willem Arntz en Reinier van Arkel zijn uiteindelijk twee pioniers die de geestelijk zieken weer een humaner thuis geven, door ieder afzonderlijk een Hoeve beer te zetten.

In de 19e eeuw is het de Parijzenaar Pinel die de geestelijk zieken mondiaal de `vrijheid`weer terug geeft om een eigen, menselijk bestaan te gaan leiden. De meeste grote psychiatrische instellingen verrijzen dan ook vanaf 1900 uit de grond.

Of het leven echter met isoleercellen, spanlakens, hersenoperaties en elektrische shocks zo prettig is, is nog maar de vraag.

Men is het er over eens dat de geestelijk zieken opgesloten moeten blijven. Toch ontstaat meer en meer langzaam maar zeker in het begin van de 20e eeuw het gedachtegoed dat de ongrijpbare zieke geest toch te beïnvloeden moet zijn.

Inmiddels weten we dat een stuk aanleg, stofwisseling, psychologische ontwikkeling en andere factoren een grote rol meespelen bij het ontstaan van psychiatrische stoornissen. En beseffen we ook dat we meer niet weten dan wel.

De geest is ons nog steeds de baas.

Onze geest is toegankelijk voor onszelf
Wie wil weten waarom hij dingen doet, lijkt alleen maar de blik naar binnen te hoeven richten. Toch zit de werkelijkheid complexer in elkaar. Een mooi voorbeeld komt van een onderzoek waarbij proefpersonen onder hypnose de opdracht krijgen een raam te openen als iemand in zijn handen klapt. Als ze dan uit hypnose zijn gewekt, hoef je maar in je handen te klappen om hen het raam te laten openen. Opvallend is alleen dat ze geen idee hebben waarom ze dit doen. Je krijgt hooguit een algemeen antwoord als: ’Ik had het warm’. Het is niet alleen dat ons hart beweegredenen heeft die het hoofd niet kent, onze hersenen doen ook dingen die onze geest niet kan volgen.

Onze geest is één geheel
Onze belevenissen in de wereld lijken door onze geest als één geheel te worden geregistreerd. Als we bijvoorbeeld in de kroeg een gesprek aanknopen, dan weten we precies wat we wel of niet horen. We luisteren naar de gesprekspartner tegenover ons en negeren de praters achter ons volledig. Daardoor kunnen we achteraf niets navertellen over de inhoud van dat achtergrondgesprek. Maar hoe komt het dan dat we het wel horen als onze naam in het andere gesprek valt? Onbewust luistert een deel van ons brein toch een beetje mee.

De psyche is niet mechanisch
Een machine is voorspelbaar, maar de raderen van onze geest zijn dat niet. In de wereld van wensen en dromen regeert de vrijheid. Psychologisch onderzoek wijst op het tegendeel. Veel aspecten van ons mentale functioneren zijn prima te voorspellen. Bijvoorbeeld: u leest het woord ambulance meetbaar sneller als u kort daarvoor het woord auto heeft gehoord of gelezen. Het woordje auto activeert een netwerk van betekenissen waarvan ambulance ook deel uitmaakt. De drempel om de ambulance in uw geest op te roepen wordt daardoor kleiner. U herkent de letters daardoor eerder. Het is een mechanisch proces dat zich goed door een computer laat nabootsen. Onze geest kan kennelijk niet los van stoffelijke processen functioneren.

En dat laatste is de ingang geworden tot het ontwikkelen van een diversiteit aan psychofarmaca, allemaal ten doel iemand zich beter te laten voelen. Want je zult er maar last van hebben, die psychiatrische stoornissen als wanen, hallucinaties, psychosen, depersonalisaties etc.

Volgende keer: veelvoorkomende termen.

Samen met het voorgaande deel en het komende deel, is een redelijke basis gelegd om de hierna volgende delen te kunnen begrijpen.

In de gezondheidszorg gebruikt men nogal wat termen, die soms nauwelijks uit te spreken zijn. Ik laat ze nog een ker de revue passeren en hoop dat ze een beetje bijdragen tot wat herkenning of -later- het "oh ja"-effect.

Termen:

Psychiatrie is de geneeskunde die zicht bezig houdt met mensen die leiden aan psychische stoornissen.

Psychopathologie is de leer aangaande de ziekteverschijnselen (symptomen) van de psyche van de mens.

Neurologie houdt zich vooral bezig met wetenschap van en ziekte aangaande het zenuwstelsel.

Psychotherapie is een behandelingsvorm van psychische ziekten d.m.v. psychische middelen, bijvoorbeeld gesprekken.

Geriatrie is de wetenschap betreffende het ontstaan, het behandelen en de preventie van ziekten bij ouderen.

Gerontologie houdt zich meer bezig met de studie van processen van verandering en ouderdom in biologisch, sociaal, economisch, psychologisch en medisch opzicht.

Psychogeriatrie is bejaarden psychiatrie. Bejaarde mensen met psychiatrische problemen. De afkorting die vaak gebruikt wordt om deze groep aan te duiden is PG.

Geronto psychiatrie is de psychiatrie die zich bezighoudt met de ouderwordende mens.

Onderzoek
Als iemand in de psychiatrie opgenomen wordt, wordt men psychiatrisch, somatisch en sociaal onderzocht.

Door een gesprek met patiënt en familie, psychiater en verpleegkundige wordt bekeken hoe de patiënt thuis was. Wat waren de problemen? Eventueel wordt een psycholoog ingeschakeld om te testen wat een patiënt wel en niet kan.

Stel je voor dat iemand is opgenomen. Hij vertoont vreemd gedrag. Een wijziging is dan noodzakelijk. De patiënt moet dat wel kunnen begrijpen, anders heeft de behandeling geen zin. Soms is de belevingswereld zo onrustig, dat het ziekelijke denken van de patiënt op een lager pitje gezet moet worden om een ingang te vinden. De ingang wordt gebruikt om de patiënt weer langzaam maar zeker in de realiteit te krijgen.

Het somatische onderzoek is het lichamelijke onderzoek. Een internist, neuroloog en/of chirurg kunnen bij het onderzoek betrokken zijn. Geestelijk ziek zijn kan namelijk ook een lichamelijke oorzaak hebben.

De maatschappelijk werkenden onderzoeken vooralk de sociale- woon- en werkomstandigheden en zo nodig het financiële gedeelte.

Psychose

Als iemand psychotisch is, zijn alle kenmerken van de eigen persoonlijkheid beschadigd. Als daardoor de totale persoonlijkheid aangetast is, kan de psychoticus niet meer de innerlijke en uitwendige werkelijkheid in onderdelen en onderlinge samenhang op de juiste wijze waarnemen. Ook het toetsen van die waarneming en de gevolgen ervan overzien zijn niet mogelijk.

Iemand is dan helemaal in de war, heeft geen controle over zichzelf, kan een gevaar voor zichzelf of zijn omgeving zijn en heeft geen ziekte inzicht. Gedachten en gevoelens kunnen niet meer gecontroleerd worden op een manier zoals gezonde mensen dat doen. Ze zullen dus ook nooit om hulp vragen

Neurose

Een neurose is een van het normale, evenwichtige gedrag afwijkend reactie patroon, veroorzaakt door een onverwerkt emotioneel conflict. Deze mensen hebben wel ziekte inzicht en vragen vaak zelf om hulp.

De doorsnee neuroticus voelt zich zeer onzeker en is labiel.
Een zeer ernstige neuroticus “heeft geen ruggengraat”, veroorzaakt door zeer ernstige opvoedingsfouten. De persoon heeft geen sterke persoonlijkheid.

Veel neurotische patiënten weten niet waarom ze in een bepaalde situatie op een bepaalde manier reageren of zouden moeten reageren, er is altijd twijfelzucht. Soms kan dit een manier zijn van communicatie om te laten zien dat er iets aan de hand is. Middels therapie kan men het probleem ontrafelen en pelt de patiënt zichzelf samen met de therapeut als een uitje af.

Een zenuwachtig persoon hoeft echter niet neurotisch te zijn!

Psychose oorzaken

Oorzaken kunnen velerlei zijn. Er kan sprake zijn van erfelijkheid (endogene factor), of door toestanden van buitenaf (exogene factor) zoals drugs, infecties of geslachtsziekte.

Ook kunnen sociogene factoren een rol spelen, zoals arbeid, verlies van partner of kind, geldzorgen. Ook multi-conditionaliserende factoren (diverse samen op elkaar inspelende factoren) kunnen voor een psychose zorgen.

Schizofrenie

Schizofrenie is en zeer ernstige geestelijke stoornis, waarbij de gehele persoonlijkheid wordt geabsorbeerd door de ziekte. Het beeld heeft door de jaren heen veel vragen opgeroepen en er zijn veel theorievorming over het ontstaan.

Duidelijk is inmiddels dat de ziekte erfelijk kan zijn, dat veel schizofrenen een ietwat andere hersenstructuur hebben vergeleken met niet-schizofrenen en dat neurologische stofwisselingsprocessen in de hersenen een niet onbelangrijke rol lijken te spelen.

Kenmerkend is dat we bij het ziektebeeld de persoon heel langzaam in het begin thuis zien veranderen.
Steeds meer trekt men zich terug in de eigen wereld, er is nauwelijks tot geen contact meer met anderen, de wereld wordt als vijandig ervaren, qua gevoelsleven lijkt men meestal kil en ongevoelig, het denken gaat ongeordend en verward, ze horen, ruiken, proeven, voelen of zien soms dingen die wij niet waar kunnen nemen (hallucinaties), er is soms sprake van niet te corrigeren ziekelijke gedachten (wanen) en men heeft meestal een afwerende, teruggetrokken houding.

Typisch is dat er drie leeftijden zijn, waarop men de boel ziet escaleren en de eerste psychose zich aandient.

Hallucinaties: stemmen horen….

Er is een groep die rond het 18e jaar voor het eerst opgenomen wordt. Vaak zijn het jonge mannen die midden in het leven stonden, studeerden, maar toch in een isolement geraakten, steeds minder activiteiten ondernemen, waardoor contacten verdwijnen en een geleide achteruitgang hebben van de geestelijke functies. Ze hebben vaak last van wanen en hallucinaties, zijn vaak aan het zwerven geslagen en vertonen soms antisociaal gedrag.

Een andere groep krijgt pas rond het 25e jaar last van psychosen. Nu staan wanen op de voorgrond. Der patiënt is altijd achterdochtig, voelt zich vaak benadeeld, hebben grootheidsgedachten (ik ben een profeet) en/of hebben vergiftiging- of bespioneringsgedachten.

De laatste groep zien we niet zo veel meer door de groeiende groep medicatie.
Er was tot een jaar of 20 geleden een groep, die rond het 35e levensjaar psychotisch kon worden.
Er was altijd al een langzaam verval van diverse functies. Er was vaak sprake van een stupor. Dat is een geestelijke hersentoestand met bewegingloosheid (= stupor) waaruit iemand alleen door middel van zeer sterke prikkels (shudden, zeer luid toespreken, knijpen, speldeprikken) voor korte tijd kan ontwaken.

In een katatone toestand werd de patiënt dus opgenomen. De patiënt bewoog nauwelijks, kwam terecht in een toestand van totale bewegingsloosheid (de katatone stupor) en kon bijvoorbeeld maanden 3 cm met het hoofd boven het kussen liggen. Er was geen communicatie mogelijk, al zag men vaak en minachtende blik in de ogen van de patiënt. Plotseling kon men uit deze houding schieten en gaan gooien en smijten. Oorzaak was meestal een bevelshallucinatie. Daarna leek er een herstel soms van een paar dagen plaats te vinden, maar veelal viel men weer terug in de stuporeuze toestand.

Volgende keer: het specifieke psychiatrisch onderzoek: waar let men op?

Kennende functies

Belangrijk is ook de zogenaamde Kennende Functies te weten.
Hoe staat het met het waarnemen? Is er sprake van waandenkbeelden of hallucinaties. En als die er zijn, hoe ziet dat er dan uit? We proberen de patiënt zoveel mogelijk hierover te laten vertellen om diens wereld te leren kennen en in te kunnen spelen op eventuele angsten.

Het niveau (de intelligentie) van het denken is ook niet onbelangrijk, omdat daar een deel van de therapie op af gesteld wordt.

Verder zeggen het vermogen om dingen te onthouden iets over het geheugen en proberen we de stemming en het gevoelsleven in kaart te krijgen.

Belangrijk is de patiënt in totaliteit te zien, er is dus een integrale manier van screenen.

Waarneming en gewaarwording.

We hebben 5 zintuigen: het oor, het oog, de huid, de tong. En de huid.
Kenmerkend is dat het alleen gevoelig is voor die impuls (prikkel) waar het voor gemaakt is.
Prikkels kunnen sterk zijn of zwak.

Waarnemen is een erg persoonlijke zaak: onze eigen wil speelt een zeer sterke en belangrijke rol.

Stoornissen in de gewaarwording
Als er stoornissen komen op de wijze waarop we dingen waarnemen, gaat dit vaak gepaard met gevoelsreacties en is veelal zelfs de eerste zichtbare reactie.
Een versterkte gewaarwording kan optreden bij hoofdpijn, stress, terwijl een verzwakte gewaarwording op kan treden bij een stralende dag, als je oververmoeid bent of als je minder smaak hebt.

N de psychiatrie zien we dit terug bij depressieve mensen, die vaak minder smaak hebben, minder gevoelig zijn voor kleuren.

Stoornissen in het waarnemen.

Er zijn eigenlijk vier vormen van waarnemingsstoornissen.
Het is de hallucinatie, de illusie, de illusionaire vervalsing en pseudo-hallucinatie.

Wat is een hallucinatie?
Het is een waarneming die niet berust op een zintuiglijke prikkel, maar wel met voor de persoon realiteitswaarde en niet voor correctie vatbaar. Kenmerkend is een helder bewustzijn bij mensen met waandenkbeelden en vaak staan de waandenkbeelden centraal in het denken en geven de patiënten een overheersend gevoel van bijvoorbeeld zekerheid.

Er bestaan verschillende soorten hallucinaties.

Gezichtshallucinaties (ook wel visuele of optische hallucinaties)
Enkelvoudig zien we ze soms voorafgaand aan een insult bij epileptici, in meer complexe vormen komen ze voor bij schizofrene psychosen. Zelf heb ik mensen verpleegd die bijvoorbeeld om zich heen kinderlijkjes zagen verbranden.

Enkelvoudige vormen zie vaak bollen, strepen of horen bijvoorbeeld een bromtoon

Gehoorshallucinatie (ook wel auditief of akoestisch)
Dit kan heel beangstigend zijn, omdat de patiënt 1 stem tegen hem hoort praten (of uitschelden, komt ook vaak voor). In andere gevallen hoort de patiënt een gesprek. De stem is vaak menselijk van klank of komt bijvoorbeeld van God af, zo wordt omschreven door patiënten.

Bevelshallucinatie (imperatief)
De patiënt krijgt hierbij opdrachten van de stem om de meeste afschuwelijke dingen te doen en komt vooral voor bij schizofrene psychosen

Reuk- en smaak hallucinaties (olfactorisch)
Deze sensaties zijn redelijk zeldzaam, komen voor bij hele diepe schizofrene psychosen of bij mensen met een tumor in het hoofd.

Gevoelshallucinatie (haptisch)
Inwendig betreffen ze vaak het lichaam, dat men het gevoel heeft dat er zeker iets in het lichaam zit of op de huid.
Vaak maken ze deel uit van bizarre, onbegrijpelijke wanen. Bekende voorbeelden zijn de waan dat er een muntstuk in het hoofd zit of een beest in de darmen.

Het waandenkbeeld: de verklaring.

Een waandenkbeeld is veelal een “verhaal” met door de patiënt gezochte bevestigingen. Een gedachte dus die uitdrukking geeft aan de poging de waarneming te begrijpen.

Illusie

Een illusie is niet ziekelijk. De waarneming berust op een prikkel, maar die in strijd is met de werkelijkheid, doordat de waarneming verkeert wordt opgevat.

Dit is eventueel wel voor correctie vatbaar. Het grote verschil met de hallucinatie: er is nu wel een prikkel. Een goochelshow zit vol met illusies.

Illusionaire vervalsing

Dit is een verkeerde interpretatie van de zintuiglijke prikkels, die op actieve wijze buiten de realiteit geplaatst worden. Is niet te corrigeren.

Een goed voorbeeld: in het donker zie je een paal, je denkt dat het een man is, bij benadering houd je vol dat het een man is en geen paal. Je ziet het nogal eens optreden bij alcoholisten en in strips wordt er vaak een grappig plaatje van gemaakt.

Pseudo-hallucinatie

Dit is een schijnhallucinatie. De pseudo-hallucinatie berust niet op een prikkel en wordt direct door kritiek gecorrigeerd. Patiënt zegt vaak in het beschrijven van het verhaal “het is alsof”. We zien deze vorm nogal eens bij hysterische patiënten.

Hypnagogische hallucinatie
Deze is niet ziekelijk. Het is de zgn inslaap hallucinatie. We kennen het allemaal: op het moment dat je in slaap valt, hoor je iets kraken. Je luistert en het blijkt niets te zijn. Daarna slaap je gewoon in.

Weduwe hallucinatie
Komt nogal eens voor bij nabestaanden. Iemand die net een dierbare verloren is, hoort de voetstap van de overledene op de trap.

Gehoorshallucinaties komen veel voor in de psychiatrie. Dat kunnen dan stemmen zijn van mens of dier.

Bijzondere vormen zijn de bevelshallucinatie, waarin vaak iemand de opdracht krijgt zichzelf of een ander iets aan te doen. Ook kan het voorkomen dat men de eigen gedachten hoort uitspreken via de radio of televisie. Dat is natuurlijk erg beangstigend en veelal treedt er dan agressie op, want volgens de patiënt hoort echt iedereen zijn gedachten.

Na een reuk-smaak hallucinatie volgt vaak een vergiftigingswaan. De patiënt zoekt namelijk voor zichzelf een verklaring waarom bijvoorbeeld de soep zo vies smaakt

Gevoelshallucinaties zijn erg bizar, grillig en komen vooral voor bij psychoses doe ontstaan bij alcoholisten na onthouding van alcohol (het zogenaamde Delier).

Tot slot is er nog de hypochondrische waan. Men denkt dat men aan een ongeneeslijke ziekte leidt en meestal een met dodelijke afloop. Soms kan het ècht gebeuren dat men zich helemaal ziek denkt en men overlijdt aan een hypochondrische waan!

Volgende keer: geheugen stoornissen

De geheugen vervalsing

Wat je ziet is dat een persoon zich iets op normale wijze lijkt te herinneren, maar de gegevens zijn in strijd met de werkelijkheid. Dit kan bewust zijn in de vorm van liegen, overdrijven van de feitelijke gegevens. Dat is niet ziekelijk. Wel ziekelijk is de pseudologica fantastica, waarbij iemand heel makkelijk en overvloedig overtuigende leugens vertelt, waarbij de grens tussen opzet en obermacht moeilijk waarneem baar is.

De confabulatie zien we bij dementieën en syndroom van Korsakow.
Er wordt een verhaal gedaan om een gat op te vullen in het geheugen. De verteller weet dit, er zit geen samenhang meer in het verhaal.

Bij een acute geheugenstoornis (amnesie) kan de oorzaak dus organisch zijn, door een trauma, bijvoorbeeld een klap op het hoofd, een ongeval. We zien het vooral bij de hersenschudding, de hersenkneuzing en de hersenontsteking.

Bij sommige beelden is men ook de tijd kwijt voorafgaand aan het trauma, dit noemen we retrograde amnesie. Bij het syndroom van Korsakow zien we verder ook vaak een desoriëntatie in plaats, tijd en persoon optreden.

Psychogene geheugenstoornissen is vaak een acuut optredende angst door stress, bijvoorbeeld examenvrees. Men weet dan ineens niets meer. Het kan ook voorkomen bij hysterische ziektebeelden en een pre-seniele dementie.

Chronische geheugenstoornissen.
Hier vallen de dementieën onder.

Er worden wel 4 vormen beschreven van organische dementie.

1) arteriosclerotische dementie.

Hierbij zien we een dementie optreden door verharding van de slagaders in het lichaam en dus ook in het hoofd, waardoor de hersenen minder zuurstof en voedingsstoffen krijgen en tenslotte cellen afsterven. Vaak moeten we deze mensen voorzichtig benaderen en niet laten schrikken, omdat door een schrikreactie de bloeddruk in de vaten ineens kan stijgen, de vaten kunnen dit niet aan omdat ze niet zo soepel zijn en klappen, met als gevolg een hersenbloeding.

2) Seniele dementie

Deze ouderdomsdementie ontstaat doordat geleidelijk aan –vermoedelijk- een gemis ontstaat van bepaalde stoffen in de hersenen, waardoor hersencellen afsterven en het geheugen aangetast wordt.

3) pre-seniele dementie

Deze treedt op rond het 50e jaar en kan snel en grillig verlopen. De ziekte van Alzheimer en de Ziekte van Pieck behoren hiertoe. Vaak overlijden de patiënten tussen de 5 – 7 jaar na de diagnose aan complicaties van de ziekte, zoals een luchtweginfectie door het bedlegerig worden.

4. Dementia paralytica

Dit beeld heeft alle symptomen van een dementie:
- vergeetachtigheid (patiënt geeft dat zelf ook aan)
- omgeving valt op dat iemand vergeetachtig is
- desoriëntatie
- wordt gevaar voor zichzelf en omgeving
- wordt achterdochtig door vergeetachtigheid
- alleen het jong geleerde lijkt in tact te blijven, de rest takelt af.
- Oorzaak: niet behandelde geslachtsziekte

Stoornissen in gedachte inhoud

Deze stoornissen bestaan uit twee mogelijkheden.

1) de vergissing: deze is voor correctie vatbaar.

2) de waan: deze is niet voor correctie vatbaar.

Een vergissing is een gedachte die berust op feiten, is niet in strijd met de werkelijkheid en kan gecorrigeerd worden. Een waan is dat niet. Een waan is een gedachte die niet berust op feiten waardoor ze automatisch in strijd is met de werkelijkheid. Meestal heeft de patiënt vreemde verklaringen voor zijn waan.

1) Kleinheidswanen

= staan afwijzend tegenover zichzelf; vindt zichzelf bijv. een nul.

Vormen:

Schuldwaan: patient denkt overal de schuld van te zijn, patient kan op onstlag aandringen omdat hij meent dat anderen ziek van hem worden. M.n. bij depressies en melancholie.

Zondewaan: door fouten door God verlaten, denkt men. Schuldwaan gaat vaak over in Zondewaan.

Armoedewaan: Patient meent niemand en niets meer te hebben. Wil uit ziekenhuis weg, kan kosten niet betalen, meent hij.

Kleinheidswaan: (letterlijk!) patient is of maakt zich fysiek klein; kruipt bijv in een hoekje of denkt door een sleutelgat te kunnen.

Nihillistenwaan: Ontkent dingen die er wel zijn, denkt bijv. dat familie dood is, denkt dat ie zelf dood is, terwijl hij dit druk pratend bevestigd.

2) Grootheidswanen

= kenmerken zich doordar patient zichzelf en de werkelijkkheid overschat.

Genaelogenwaan: overtuigd zijn af te stammen van beroemde voorvaderen.

Uitvinderswaan: denkt iets subliems uitgevonden te hebben.

Onsterfelijkheidswaan: meent nooit te kunnen sterven; is onsterfelijk.

Rijdomswaan

Profetenwaan: denkt een profeet te zijn of te worden.

Vervolgingswaan: waan die betrekking heeft op intermenselijke relaties, komt voor bij oaranoide psychose, alcoholisme of schizofrenie.

Aangluurwaan: Ment tijdens alle handelingen overal waar hij is in de gaten gehouden te worden

Betrekkingswaan: betrekt alle gebeurtenissen op zichzelf. Dit is een vervolgingswaan die verder gaat. Bijv. Als er een raam gesloten wordt als de patient voorbij komt, denkt hij dat ‘t vanwege hem is.

Komplotteringswaab: denkt dat er een komplot tegen heme gevormd wordt door bijv, familie of verpleging. Dit kan samengaan met en stuk grootheidswaanzin. Patient kan ansgtig worden, voelt zich voortdurend bedreigd.

Vergiftigingswaan: denkt dat er pogingen gedaan worden om hem te vergiftigen

Querulantiewaan. Querulantenwaan is een wat ouderwetse benaming voor een waan waarbij achterdocht en argwaan centraal staan, een variant van de paranoïde waan.

De term querulantenwaan is in de huidige psychiatrieboeken niet meer terug te vinden. Je hebt de betrekkingswaan, waarbij de gedachte "Ze hebben het op mij gemunt" centraal staat en angst en achterdocht overheersen.

De querulantenwaan is een paranoïde waan, waarbij men de buitenwereld actief beschuldigt van het vermeende onrecht dat men wordt aangedaan. Iemand schrijft breedvoerige epistels naar allerlei instanties, tot aan de koningin toe, om zijn gelijk te halen en het vermeende onrecht aan te laten pakken. Hij heeft een ziekelijke neiging te (blijven) strijden voor zijn recht en allerlei procedures aan te spannen.

Benadelingswaan: denkt dat alles tegenzit en moedwillig gedwarsboormd wordt.

Jaloersheidswaan: denkt te worden bedrogen door echtgenoot. Vaak bij mannelijke alcoholisten. Kan enorme agressieve explosies als gevolg hebben.

Magisch technische vervolgwanen: denkt dat bedreiging vanuit de buitenwereld via radio, Tv, läserstraken etc komt. Vaak zijn de voorwerpen technische dingen die de patient kent.

Hypochondrische waan: heeft waangedachten m.b.t. eigen lichaam. Denkt bijv aan fatale ziekten te lijden. Oorsprong van de waanstemming zit vaak in een verstoord realiteitsbesef. Kan uitgroeien tot orgaan hallucinaties. Komt voor bij psychosen, schizofrenie. Bij dit laatste kenmerkt zich de grillige vorm. De patient kan bijv aangeven hoe bloedvaten uit het lichaam gehaald worden en verbrijzeld worden, patient geeft gedetailleerd aan hoe zoiets werkt.

Depressies: onstaan vaak door corporisatie (lichamelijke uitdrukking van psychische belevenissen)

Een waan blijkt soms wél werkelijkheid te zijn. Het ziekelijke zit niet in de eerste plaats in de onjuistheid van de gedachten, maar in de wijze waarop de strijd wordt gevoerd en vaak buiten alle proporties wordt opgeblazen. Soms is er wel degelijk iets aan de hand en kan de strijder tegen het onrecht uiteindelijk het gelijk aan zijn kant krijgen.

Bewegen doen we allemaal, bewust of onbewust.

1) Autonome bewegingen

Autonome bewegingen zijn bewegingen die onafhankelijk zijn, bijvoorbeeld van onze spieren (hart, ademhaling). Een autonome functie is bijvoorbeeld ook het hebben van diarree of verstopping door psychische spanningen.

2) Reflex

Een reflex daarentegen is een beweging door een uitwendige prikkel, bijvoorbeeld een kniereflex. Een reflex is meestal niet te onderdrukken en gaat altijd onbewust.

3) De gewoontebeweging

Een gewoontebeweging is een beweging die makkelijk verloopt en door een leerproces tot stand is gekomen. Schrijven en lopen zijn hiervan goede voorbeelden.

4) Expressieve beweging

Een expressieve beweging uit zich door middel van mimiek (gelaatsuitdrukking) en bijv gebarentaal. Naarmate we ouder worden kunnen we steeds beter met deze bewegingen omgaan.

5) Daden

Tot slot zijn er in de bewegingsvormen ook "daden" te beschrijven. Kenmerkend is dat ze doelbewust zijn, vaak gebaseerd op driften en een bewuste wilsvorm zijn.